CONSENSUS.HTML VRIJMETSELARIJ

blue wave consensus en integratie in de vrijmetselarij door b middot kris r aqua autonome loge aan de stroom o middot antwerpen lithos cl de laatste decennia spreekt men in de profane wereld van psychologie en sociologie steeds meer over nieuwe vormen van communicatie en samenwerking termen als integratie creatieve synthese peer to peer peer governance participatieve organisatie co ouml peratie win winmethode synergie en ook vroegere termen als syncretisme en convergentie worden steeds vaker gebruikt en toegepast de eerste historisch gedocumenteerdeâ toepassingen van deze denk en beslismethode dateren zelfs uit de 16e eeuw kant en hegel en dat is nu toch ook al een tijdje geleden â noemden deze stijl these antithese synthese maar vooral sinds de tweede helft van de 20ste eeuw maakt deze methode een enorme opgang vele ngo s en progressieve politieke partijen gebruiken deze overlegstijl en ook zoals u kan lezen op google zeer commerci euml le bedrijven voor wie het belangrijk is om aan de top van de vooruitgang op een bepaald gebied te blijven een grootschalige toepassing van dit fenomeen is in volle opkomst mede dank zij internet wikipedia is daarbij de meest spectaculaire toepassing ook de nieuwe peer to peerbeweging waarbij men samen dingen doet zonder dat deze samenwerking geleid wordt door een centraal bestuur wordt steeds populairder denk maar aan linux uitwisselprogramma s voor muziek e d het is blijkbaar een fundamenteel proces dat niet alleen geldt voor groepen en bedrijven maar ook voor gewone menselijke relaties het meest zelfs voor huwelijksrelaties en ook voor culturen in de brede zin van het woord soms gebeurt het proces ongestructureerd spontaan en traag maar meer en meer gaat men het bewust installeren sommigen spreken zelfs van de volgende fase in de psychosociale evolutie na de sociale ordening opgelegd van buiten of door een sterke handige minderheid die begon met dictatuur en verlicht despotisme en via het verzet van benedenâ langzaam evolueerde tot democratie komt thans de fase van spontane ordening van binnenuit op basis van open communicatie verantwoordelijkheidsgevoel en diepe eensgezindheid vermits bewustwording en overleg toch twee centrale begrippen zijn binnen het maã onnieke denken en vermits bouwen aan de tempel der mensheid waar een betere communicatie toch een belangrijk aspect van zal moeten uitmaken toch hoog in ons vaandel geschreven staat is het enigszins verwonderlijk dat die vooruitstrevende begrippen zo weinig resonantie hebben in de vrijmetselarij vandaar dit bouwstuk dat tracht om de link te leggen tussen deze belangrijke profane wetenschappelijke begrippen en de koninklijke kunst omschrijving symbolen passer en winkelhaak waarin bestaat nu die veelbesproken consensusmethode het principe is eigenlijk heel eenvoudig de leden van de groep gaan ervan uit dat alles wat een individueel lid inbrengt belangrijk is en eigenlijk niet van tafel mag geveegd worden het moet steeds kunnen doorgroeien tot een element in het eindbesluit men doet dat niet alleen uit eerbied voor elkaar of omdat men ervan overtuigd is dat de partners in de groep of de relatie uiteindelijk niet debiel zijn maar ook om de waarde van de conclusie te verhogen en de motivatie der samenwerkende of samenlevende partners te versterken consensus is dus een hoogwaardige vorm van democratie en co ouml peratie waarbij aan de beslissende stemming een redelijke periode van verplicht overleg voorafgaat tijdens dewelke men tracht om alle standpunten tot eacute eacute n te laten versmelten doch op zo n manier dat niemand ooit iets belangrijks moet prijsgeven eigenlijk is consensus de enige vorm van echte democratie want wat is er democratisch aan een stemming waar 50 1 van de groep zijn wil opdringt aan 49 9 maar meestal is het nog erger want als we beginnen kiezen voor afgevaardigden en leiders en niet meer zelf participeren in de besluitvorming kan het bv gebeuren dat een regering eenparig beslist om een oorlog te beginnen ondanks het feit dat 90 van de bevolking ertegen is zonder dat eacute eacute n van de zgn democratische spelregels overtreden is is consensus dan niet hetzelfde als het maken van een compromis of uit liefde iemands zin doen zoals vele liefhebbende echtgenotes dat wel eens doen voor hun man ter wille van de lieve vrede neen er is een fundamenteel verschil tussen compromis en consensus laat mij u een voorbeeld geven zo uit het leven gegrepen man en vrouw discuteren over hun komende vakantie schat zegt de man ik was dit jaar zo graag met jou naar zee geweest oei antwoordt de vrouw dat is pech ik droomde er juist van om deze zomer met jou naar de ardennen te gaan deze twee verlangens zijn compleet onverzoenbaar nergens in belgi euml komen de ardennen immers aan de kust hoe los je zoiets op hoe kom je tot een consensus tenminste als je samen op vakantie wil gaan er zijn in het algemeen gesproken maar drie methodes om tegenstrijdigheden in verlangens en opvattingen op te lossen zowel tussen mensen onderling als bij conflicten binnen onze eigen geest deze methodes zijn keuze compromis en integratie het eerste is het gemakkelijkste en het meest gebruikte maar helaas het slechtste het laatste is het beste maar het moeilijkste als dat koppel nu de methode der keuze zou aanwenden die door onze huidige cultuur nog steeds als de beste zoniet de enige wordt aangeprezen dan gaan beide partners elkaar trachten te overtuigen dat h uacute n idee h uacute n voorkeur de beste is daarvoor worden dan rationele maar ook soms emotionele argumenten aangewend en als ze er niet uit geraken dan beslissen ze eventueel nog met kop of munt of als er vrienden of grote kinderen meegaan op vakantie dan laten ze de meerderheid beslissen democratische keuze dus waarom is deze populaire keuzemethode dan slecht omdat minstens eacute eacute n partij gefrustreerd wordt maar het is ook niet zo voordelig voor de partij die het gehaald heeft want de kans is groot dat de ander zich gedemotiveerd voelt of dat de winnaar voordelen mist die hij zou gehad hebben als de andere optie was gerealiseerd de tweede mogelijkheid daarom om dit onverzoenbaar lijkend probleem op te lossen is het compromis dit grijpt plaats als beide partijen ongeveer even sterk zijn dus als niemand de ander zijn wil kan opdringen beide partijen worden dan moreel gedwongen om een stap naar elkaar te zetten water in hun wijn te doen en dus iets van elke optie te realiseren om alle betrokkenen een beetje tevreden te stellen in ons voorbeeld zouden ze dus bijvoorbeeld een week naar zee en een week naar de ardennen kunnen gaan of elke dag afwisselend naar de andere bestemming want belgi euml is toch niet zo groot of ze zouden de afstand tussen zee en ardennen in twee kunnen delen en op vakantie gaan in erps kwerps of het uiterste compromis alle twee thuis blijven hoewel een compromis vaak een mooi bedoeld gebaar is naar elkaar en hoewel het soms ook een uitkomst kan zijn bij een verbeten strijd is het inwendig meestal geen goede beslissing want men zal vooral toegeven op aspecten die meetbaar zijn of gevoelig liggen maar die niet noodzakelijk de essentieelste zijn bijvoorbeeld als de ene partner een auto van 20 000 euro wil en de andere slechts 18 000 euro wil besteden dan lijkt het beste compromis een auto van 19 000 euro maar het zou wel eens kunnen dat deze slechter is dan die van 18 000 en hadden ze iets langer gezocht dan hadden ze misschien een auto van 17 000 euro gevonden die nog veel beter was dan die van 20 000 welk is dan de goede oplossing voor ons koppel vermits zowel keuze als compromis onbevredigend schijnen te zijn deze derde methode noemt men integratie deze methode gaat ervan uit dat elke tegenstelling slechts een schijntegenstelling is en dus kan opgelost worden wat betekent dat welnu men beschouwt elk concreet idee voorstelâ of verlangen als een toevallige vormgeving van een dieperliggend element het doel â dat uiteindelijk belangrijker is dan het middel integreren is de toevallig oncombineerbare vorm vervangen door een andere die precies hetzelfde doel bereikt maar geen conflict meer uitlokt laten we even veronderstellen dat beide partners lid zijn van een lithosloge en ze dus via integratie tot consensus willen komen de ene zegt dan tegen de ander schat laten we elkaar eerst eens uitleggen waarom we dat voorstel formuleren misschien kunnen we dan een oplossing vinden waarin onze beide verlangens samen kunnen gerealiseerd worden welnu schat zegt de man ik werk als programmeur in een informaticabedrijf en voor het enige raam dat we hebben staat dan nog een kast ik wil eindelijk eens enkele weken helder daglicht zien en geen bomen bossen of bergen maar de zeeee schat zegt de vrouw je weet dat ik aan een ziekenhuisreceptie werk en ik zie daar 900 man per dag voorbij defileren ik wil daarom een vakantie waar er geen volk is en aan de zee is dat verschrikkelijk voor mij elkeâ anderhalve meter eenâ andere zonneklopper ik verlang naar de natuur lege bossen klaterende riviertjes zo geformuleerd is na eacute eacute n verdiepingspoging het conflict eigenlijk al opgelost want er zijn zeker plekjes te vinden waar 1 de natuur open is en 2 er weinig volk is zoals de waddeneilanden de westhoek de kempen normandi euml enz is de werkhypothese dat elke tegenstelling slechts een schijntegenstelling is en dus dat de consensusmethode overal kan toegepast worden niet wat overdreven zijn er dan geen echt onoplosbare tegenstellingen denkbaar waar men onmogelijk al pratend uit geraakt moet men in het leven geen keuzes maken want men kan toch niet alles hebben moet men diversiteit niet kunnen aanvaarden want dat is juist onze inspirerende rijkdom welnu hoe onverzoenbaar de tegenstelling ook lijkt een integratiepoging vertrekt nooit van de concrete gebrachte vormen maar keert terug naar de onderliggende waarden men gaat dus niet in op de inderdaad onverzoenbare standpunten maar keert eerst eacute eacute n of enkele stappen terug in de gedachtengang tot men een niveau bereikt heeft waar geen conflict meer heerst soms volstaat eacute eacute n stap zoals in ons voorbeeld soms zijn meerdere stappen vereist soms ook zitten achter elk standpunt meerdere uitgangspunten of doelstellingen en dan wordt het vaak heel erg ingewikkeld en langdurig maar de psychologie gaat ervan uit dat men steeds een consensus kan vinden hetzij in minuten uren maanden jaren of soms zelfs generaties aan dit principe wordt niet getwijfeld hoewel het wel vaak een kwestie van tijd kan zijn het is eigenlijk een onbewijsbare maar zeer nuttige werkhypothese zodra je immers de deur openstelt voor het onmogelijkheidsstandpunt zal daar gemakkelijk naar gegrepen worden bij elk overleg dat moeilijk lijkt het overleg zal dus niet plaatsgrijpen precies op het ogenblik dat het het meest nuttig en noodzakelijk zou zijn daarom is het veiliger om ervan uit te gaan dat slechts het onvermogen of de onwil vanuit een sterk geachte positie en of een gebrek aan creativiteit een integratie in de weg kunnen staan niet de onverzoenbaarheid der standpunten zelf integreren kent dus in principe geen grenzen wel het integreervermogen en de integratiewil van degenen die in de communicatie betrokken zijn ik heb een eenvoudig voorbeeld gekozen om het niet te lang te maken in praktijk kan het wat complexer zijn maar het valt meestal wel mee als men rustig blijft praten en verderzoeken integreren bestaat dus uit drie stappen analyseren waarop de concrete idee euml n of voorstellen berusten al deze elementen samenvoegen en vervolgens creatief een nieuwe concrete vorm bedenken als dit integratieproces geslaagd is bereiken we een consensus consensus is dus het resultaat integratie de methode problemen welke zijn nu enkele der mogelijke obstakels voor deze methode en wat zijn middelen om die op te vangen vooreerst moet men zich steeds afvragen bij het overwegen van die obstakels wat in dat geval het alternatief is ok soms lijkt integratie moeilijk en wil men de voorkeur geven aan een andere methode uit de goede oude tijd maar hoe goed en snel het resultaat van zo n oligarchische of autoritaire tussenkomst soms ook is het zal altijd betekenen dat een deel van de betrokkenen gefrustreerd wordt of dat als ultiem compromis de zaken blijven zoals ze al waren en ik citeer wanneer we steeds blijven denken wat we altijd dachten zullen we blijven doen wat we altijd deden en zullen we krijgen wat we altijd hadden soms zien we dat organisatiestructuren ons belemmeren om nieuwe richtingen uit te gaan om als maã ons nieuwe terreinen te exploreren soms is de belemmering van deze structuren zo groot dat we niet meer gemotiveerd zijn om te werken aan onze ma ccedil onnieke taak citaat uit metafoor van de drie stenen van b lp welke zijn nu concreet enkele van deze mogelijke problemen ten eerste mag deze methode 1 enkel op het goede moment toegepast worden d w z als wij tijd hebben om nieuwe of betere idee euml n oplossingen en beslissingen te formuleren en 2 als wij ons tussen mensen bevinden die van een vergelijkbaar niveau zijn bereid tot communicatie en moreel onafhankelijk van elkaar een vrij mens dus zoals het rituaal zegt is er zoals in opvoeding of een opleiding een groot verschil in niveau dan is men beter met een leer of leidersysteem waarbij de m eacute eacute r ervarene instructies en suggesties geeft aan de minder ervarene die de opgaaf best eerst uitprobeert vã ã r hij ze beoordeelt zijn de zaken dringend zoals in het leger of bij een chirurgische ingreep dan is het beter dat een leider beslist en de anderen gewoon uitvoeren wat hen opgedragen wordt natuurlijk sluit dit niet uit dat er vã ã r en na deze actie fase integratief overleg wordt gepleegd om tot consensusbesluiten te komen het banaalste maar frequentste probleem is dat de deelnemers niet alles willen of durven zeggen wat ze denken ze doen dat niet uit schaamte of uit verlegenheid of soms bewust niet omdat kennis macht is en ze hun macht niet willen delen of verzwakken door een echte transparantie bijvoorbeeld de man uit ons voorbeeld wil misschien naar zee om straffeloosâ strandgangers in monokini te kunnen begluren maar durft dat niet bekennen aan zijn vrouw een integratie op basis van wat hij w eacute l durft zeggen zal dan onvermijdelijk niet beantwoorden aan zijn re euml le behoeften zo ook durven de leden van de beheerraad wellicht niet zeggen aan de voorzitter die aandringt op besparingen dat hij best eerst zijn incompetente maar duurbetaalde zoon zou ontslaan het is dus duidelijk dat integratie enkel kan lukken binnen een groep waar het veilig is om zijn diepste overwegingen aan elkaar kenbaar te maken zonder dat de anderen daar droevig boos sceptisch of cynisch zullen op reageren en ik ken buiten een goede relatie en een lange vriendschap bijna alleen de maã onnerie om zo n sfeer te realiseren en dit dank zij haar bewust nagestreefde kwaliteiten als broederlijkheid discretie tolerantie een derde probleem is daaraan verwant de subtiele morele druk op de persoon die progressieve voorstellen formuleert opmerkingen als dat had ik van jou niet verwacht of weet je wel hoeveel pijn je de stichters de voorgangers de huidige bestuursleden sommige medewerkers doet met jouw voorstellen en besefte hij wel hoe subversief hij in feite was want zelfs al formuleerde hij juiste idee euml n hij moest toch weten dat de groep daar niet rijp voor was en dat hij dus het vertrouwen van de kudde in haar herders ondermijnde voor die begrijpelijke reactie van de feitelijke machthebbers om de jonge kritiek en suggestiegevers de mond te snoeren betaalt men echter een dure prijs de constructief denkenden gaan meestal weg alleen of in groep en de achterblijvers verliezen weldra veel kansen op positieve evolutie dit probleem kan tot op grote hoogte vermeden worden door als spreker zijn nieuwe idee euml n steeds zo respectvol en delicaat mogelijk te formuleren en als luisteraar door bij de spreker geen verborgen bijbedoelingen te veronderstellen dus door empathisch te luisteren men moet de ander van meet af aan eerlijk de feedback geven dat hij wellicht ergens gelijk heeft ook al begrijpt men nog niet onmiddellijk hoe en waarom men moet als luisteraar blij leren zijn met nieuwe idee euml n op voorwaarde dat zij geã ntegreerd kunnen worden met de vroegere verworvenheden die de traditie verzameld en bewaard heeft in zo n groep zou de leuze moeten heersen joepie een meningsverschil of aan de muur van zo n bedrijf zou het bericht moeten uithangen wij ontslaan enkel werknemers met wie wij nooit moeilijkheden hebben het grootste tegengif tegen deze complicatie is natuurlijk de diepe maã onnieke broederlijkheid in feite en dit is een doordenkertje is het zeer onbroederlijk om zich door zijn broeder beledigd te voelen want de belediging kan slechts bestaan als men eerst in de ander kwade bedoelingen projecteert die er waarschijnlijk niet zijn en die je als broeder ook niet mag veronderstellen omdat wij daar niet voor opgevoed zijn verkiezen velen onder ons gemakkelijkheids en veiligheidshalve om niet te participeren in het besluitvormingsproces bijvoorbeeld we lezen veel te weinigâ de teksten die ons op voorhand worden toegestuurd laat staan dat we erop reageren en als wij tegen iets bezwaar hebben danâ blijft het maar al te dikwijls bij het formuleren van kritiek maar hebben we ons vaak niet de moeite getroost omâ een tegenvoorstel uit te werken mensen staan niet altijd te springen om te participeren zodat vele democratische en sociale revoluties mislukken denkâ maarâ aan de franse revolutie de oktoberrevolutie of de democratisering van postkoloniaal afrika de autoritaire leiders die zogenaamd alles blokkeerden werden verdreven maar de participatieve democratie kwam er niet en amper een paar jaar later was er een nieuwe tiran erger dan deze die verdreven was dit is een zeer kwetsbare plek van het consensussysteem de mensen mogen en kunnen wel spreken maar ze doen het niet en de enkelingen die w eacute l spreken geven dan vaak de indruk dat ze alles naar hun hand willen zetten en wekken soms zelfs enige antipathie op dit is een beetje de oorzaak waarom de spontane integratieve sfeer in een enthousiaste startende participatieve groep vaak langzamerhand de plaats ruimt voor een meer gestructureerd oligarchisch systeem dat veel effici euml nter lijkt omdat echte participatie veel spontane inbreng en creatieve integraties toch niet echt lukken dat riskeren ook wij in elke ouder wordende samenwerkingsgroep daarom is het m i zo belangrijk om van meet af aan een bewust open communicatie en evaluatiesysteem te voorzien zodat de eerste lichte signalen en aarzelende suggesties van sommige idealistische bb via integratie en consensus tot een gecorrigeerde nieuwe koers voor de loge kunnen leiden en dat we blijven bezoeken en rondkijken en niet accepteren dat ergens iets beter is dan bij ons niet uit arrogantie maar omdat dit verschil bewijst dat er misschien iets begint te schorten aan ons optimaal functioneren iets analoogs geldt uiteraard ook voor ons relationeel en ons professioneel leven een ander mogelijk probleem is het gebrek aan ervaring der gesprekspartners het is in onze democratie de gewoonte om iedereen te laten meestemmen ook hen die er niets van afweten dit wordt wel enigszins opgevangen doorâ het maã onnieke gebruik dat een jonge maã on slechts na twee jaar stemrecht heeft of dat enkel zij die eenâ aanwezigheidsgraad halen van minstens 60 aan de stemmingen in de middenkamer mogen deelnemen maar dat volstaat vaak niet een betere oplossing hiervoor is dat zij die het probleem de kandidaat of het voorstel niet kennen zich spontaan onthouden bij de stemming of positiever gerfomuleerd hun vertrouwen voorlopig stellen in iemand met meer ervaring op dat punt anders gaan ze wellicht eerder vanuit vooroordelen en fantasie euml n mee beslissen een andere voor de hand liggende oplossing bij eindeloze discussies is dat de twee alternatieven enige tijd na of naast elkaar gerealiseerd worden bij wijze van geleid experiment na een zekere tijd kunnen we dan evalueren niet om het beste alternatief te kiezen maar om nu met meer ervaring een combinatie van de goede elementen te realiseren een volgend probleem doet zich voor als iets niet goed verwoordbaar is men voelt het wel aan maar kan het niet uitleggen tijd speelt hier een gunstige rol want praten helpt om zij eigen intuã ties beter te leren verwoorden maar zelfs dã n zal het ongetwijfeld vaak gebeuren dat men zijn standpunt niet volledig onder woorden kan brengen ook dã ã rvoor dient de stemming om bij zijn eigen gevoel na te gaan of de voorgestelde integratie wel klopt met zijn intuã ties is dat niet het geval dan moet men neen stemmen ook al kan men niet goed uitleggen waarom maar men moet ook na de stemming en de realisatie van het besluit blijven verder zoeken praten luisteren en denken belangrijk tenslotte voor deze communicatievorm is de praktijk van de evaluatiedatum bij elke beslissing bij elk initiatief moet men een evaluatiedatum bepalen heeft men die vergeten vast te leggen dan neemt men bv â eacute eacute n jaar is die datum aangekomen dan evalueert men het initiatief en tracht men het te verbeteren niet omdat het zo slecht of problematisch is maar omdat alles altijd beter kan stilstaan is achteruitgaan zei men reeds in de middeleeuwen zonder een evaluatiedatum riskeert een probleem om te degenereren en te rotten vã ã r men het uiteindelijk zal aanpakken intussen groeit er mogelijks een crisis en is er vaak al schade aangericht de gesprekken daarrond zullen eerder pijnlijk en moeizaam verlopen want de evolutie is dan reactief d w z treedt pas op bij problemen in een goede organisatie is de evolutie echter proactief d w z ze treedt op als er nieuwe inzichten en mogelijkheden beschikbaar zijn die evaluatiedatum betekent anderzijds ook dat men binnen die periode liefst niets verandert aan de afspraak maar ze rustig en positief gezind uitprobeert anders heerst er voortdurend een onrustig gevoel een sfeer van constante kritiek andere kenmerken bestaat er dan g eacute eacute n grens aan de mogelijkheden van consensus via integratie jazeker zodra de noodzakelijke open communicatie niet meer mogelijk is of zodra men enkele van de bovenstaande communicatieregels verwaarloost en er zijn er nog andere of als sommigen werken met een geheime agenda stopt in feite het groepsfunctioneren wij hebben allemaal eden afgelegd bij het huwelijk bij het ondertekenen van ons arbeidscontract bij onze intrede in de maã onnerie bij het aanvaarden van graden en verantwoordelijkheden naar mijn aanvoelen is er maar eacute eacute n reden die ons moreel ontslaat van dit engagement d w z over te gaan tot ontslag scheiding of schisma of tot de oprichting van een nieuwe obedi euml ntie namelijk als wij botsen en blijven botsen op een muur van onbereidwilligheid tot open en constructief overleg en als men elkaars visie als argument gaat gebruiken om de ander te diskwalificeren op dat ogenblik mogen wij m i weggaan zoals trouwens lithos en aqua dat deden maar wij verlaten de groep of de relatie niet op dat ogenblik er is op dat ogenblik al lang geen groep of relatie meer e eacute n der meest fascinerende aspecten van het communicatiesysteem dat leidt tot consensus zijn de maã onnieke deugden als broederlijkheid tolerantie vrijheid discretie en het maã onniek geheim gelijkheid het op u komt het aan in de loop der jaren werd ik er mij in toenemende mate bewust van dat de noodzakelijke voorwaarden voor het consensusdenken precies onze maã onnieke kwaliteiten zijn het is alsof de maã onnerie daarvoor gemaakt is of dat onze voorgangers intuã tief aanvoelden dat dit een hogere vorm van denken en communiceren was vandaar mijn gevoel dat consensus niet zomaar een handig organisatietruukje is dat we er nu bijnemen om redenen van effici euml ntie het consensusdenken verwijst naar mijn persoonlijk gevoel naar het wezen zelf van de vrijmetselarij en tot slot een groep mensen die volgens een dergelijke communicatievorm werkt is vrij eenvoudig te organiseren en heeft bijna geen leiding nodig de verkozen beleidslieden zijn immers hoofdzakelijk bewakers en facilitatoren van dit communicatieproces en moeten in principe zelf geen inhoudelijke suggesties of beslissingen formuleren tenzij dan als mede maã on ze zijn eerder coã rdinator dan leider de dynamiek en de besluitvorming komen van beneden niet van boven slot ziezo bb en zz ik heb vooral getracht een pragmatische benadering te brengen van de consensusmethode we zouden nog veel dieper kunnen ingaan op de theoretische achtergronden en onderzoeken waarom het dualistisch aristotelisch paradigma van juist of onjuist alleen opgaat voor modellen van de werkelijkheid niet voor de werkelijkheid zelf ik zou de parallel kunnen bespreken met freuds ontwikkelingsfasen van de persoonlijkheid waarbij keuze en compromis overeenkomen met de psychotische en neurotische fasen en integratie met het hoogste stadium van zelfrealisatie namelijk de zogenaamde genitale fase ik zou kunnen beschrijven hoe het integratieve denken overeenkomt met wat onze grote humanistische filosoof en b leo apostel beschreef in eacute eacute n van zijn belangrijkste werken gebroken orde als hij stelde dat zijn holistische methode d w z deze die met alles rekening tracht te houden de essentie zelf is van het wetenschappelijk denken en hij herhaalt dit standpunt in het begin van zijn vermaard boek over vrijmetselarij dat velen onder u wellicht gelezen hebben ik liet verder onbesproken dat integratie het geheim zelf van de kosmische evolutie schijnt te zijn op elke niveau is het een proces waarbij de aparte elementen bijvoorbeeld atomen door samen te komen bv in moleculen beter hun scheikundige en elektrische behoeften kunnen realiseren dan door apart te blijven en ik heb het tenslotte ook niet gehad over het belangrijke maã onnieke begrip transcendentie dat het vermogen beschrijft om vanuit concrete politieke religieuze filosofische of relationele standpunten af te dalen naar de essentie zodat consensus kan groeien tussen personen die in de profane wereld eeuwig tegenstanders zouden blijven zoals bescheven in de oude plichten en uiteraard is de overlegcultuur in de vrijmetselarij niet haar belangrijkste aspect symboliek en rituelen en de daadwerkelijke beleving van de broederlijkheid zijn oneindig veel belangrijker maar het bewaren van de sfeer en de structuren waarbinnen deze twee fenomenen leefbaarâ worden gehouden is hoofdzakelijk een kwestie van integratief overleg dat als het geslaagd is naar consensus leidt en anderzijds is het mijn overtuiging dat als we broederlijkheid en tolerantie authentiek beleven we niet anders kunnen dan via empathie en integraties naar een consensus groeien ik wou enkel een steentje bijdragen tot het vertalen van de aloude ma ccedil onnieke idealen naar de hedendaagse 21e eeuwse denkcultuur maat godin van de rechtvaardigheid top consensus als overlegcultuur in de vrijmetselarij metafoor filosofie boeddhisme camus popper spinoza verlichting heraclitus symboliek lessing socrates bottom consensus als overlegcultuur in de vrijmetselarij xhtml css